Tỉnh Phú Yên có khoảng gần 25.000 bạn Ê Đê sinh sống, tập trung nhiều độc nhất vô nhị là ở huyện miền đất nước Hinh. Đồng bào Ê Đê có không ít di sản văn hóa vật thể, phi trang bị thể phong phú, quánh sắc, nhất là nghệ thuật tạo bông hoa văn trên vải (thổ cẩm).

Bạn đang xem: Trang phục dân tộc ê đê


*
Thiếu cô gái Ê Đê ngơi nghỉ buôn La Diêm, thị trấn Hai Riêng, thị xã Sông Hinh (Phú Yên) trong bộ đồ truyền thống

Sáng tạo thành từ cuộc sống

Nguyên liệu dệt tấmthổ cẩmcủa người Ê Đê là cây bông (tiếng Ê Đê gọi là blang). Trái bông rước về tách vỏ, rước phần ruột và phơi. Sau đó tách hạt, nhảy cho bông tơi ra rồi xe lại thành những nhỏ bông, từ con bông lại kéo thành gai chỉ thô (sợi không qua quy trình nhuộm).

Ngày xưa, sắc đẹp màu thổ cẩm của tín đồ Ê Đê tất cả hai tông màu chủ đạo: Đen cùng đỏ. Ngày nay, có 5 màu sắc cơ bản, theo giờ của Ê Đê là: Hrah (đỏ), yadu (đen), cakni (vàng), apiek (xanh) và kỗ (trắng). Để tạo ra sắc color trên tấm thổ cẩm, người phụ nữ Ê Đê đã tìm vật liệu từ các loại lá, rễ cây rừng.

Người Ê Đê vào rừng hái lá krum già để chuẩn bị thuốc nhuộm. Đồng bào phơi vỏ ốc suối thật khô, nung lên, dìm thành vôi rồi trộn với nước lá krum. Gai nhuộm từ tất cả hổn hợp nước lá - vôi ốc sẽ có màu xanh. Nếu như thêm vào các thành phần hỗn hợp trên nước lá knung giã nhỏ, thổi nấu với rễ cây chàm sẽ đã cho ra màu đen, rất bền màu.


*
Họa huyết trên trang phục thiếu nữ Ê Đê sinh hoạt buôn Kít, làng mạc Sông Hinh, thị xã Sông Hinh

Màu đỏ được tạo nên từ một số loại vỏ cây krung già giã ra, nấu ăn lên. Màu đỏ không tươi, chỉ đậm rộng màu đất sét một chút. Thành phầm dệt color đỏ được xem trọng hơn hết. Màu kim cương được nhuộm từ bỏ củ nghệ. Người Ê Đê chọn phần nhiều củ già, mài nhỏ hoặc bỏ vào cối giã rồi cụ nước để nhuộm. Khi phơi sợi, đồng bào áp dụng một cái bàn chải (kruamrai), chải dọc từ cuộn sợi nhằm gỡ sạch các vụn màu, vỏ cây.

Xem thêm: Thi Công Hồ Bơi Trên Sân Thượng Cần Lưu Ý Điều Gì? Chi Phí Thiết Kế Thi Công Hồ Bơi Trên Sân Thượng

Việc tạo hoa văn đòi hỏi người dệt phải thâu tóm ý đồ từ khi mắc sợi. Mỗi một số loại hoa văn bao gồm sợi dọc, sợi ngang khác biệt (dựa vào nghệ thuật nâng cùng hạ gai ở form dệt). Thông thường trên một khổ vải vóc rộng khoảng tầm 0,9 m, tín đồ Ê Đê tạo đông đảo đường viền (diềm) nhỏ dại ở hai đầu biên vải. Phần kiểu thiết kế chính tập trung cách biên một chút, rộng khoảng chừng 20 - 30cm và một trong những đường trang trí bé dại chạy giữa thân vải.

Nền thổ cẩm người Ê Đê là màu black hoặc chàm sẫm không sáng cùng sặc sỡ như thổ cẩm của những tộc thiểu số khác. Sự phối màu thân đỏ cùng đen, đỏ cùng với chàm sẫm hoặc đen phối với vàng… đã tạo ra những hình mẫu thiết kế bắt mắt.

Dải họa tiết hoa văn chiếm diện tích s từ 1/4 mang đến 1/3 mặt phẳng tấm thổ cẩm, có những chuỗi họa tiết: Cỏ, cây, hoa, lá, chim muông, nắm thú… được phương pháp điệu dưới hình trạng học như: hình tam giác, hình chữ nhật, hình thoi, hình mũi tên, đường gấp khúc, 2 con đường thẳng tuy vậy song.


*
Họa huyết trên trang phục phụ nữ và bạn trẻ Ê Đê làm việc buôn Thống Nhất, buôn bản Ea Chà Rang huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên

Bà Tun Thảo, (85 tuổi, nghệ nhân bạn Ê Đê ở buôn Lê Diêm, thị trấn Hai Riêng, thị trấn Sông Hinh) đến biết: “Dệt được một tờ thổ cẩm để may mẫu váy, áo, khố, mền… người phụ nữ Ê Đê nên làm trong 4 tháng. Cũng hoàn toàn có thể kéo dài ra hơn nữa vì tuỳ ở trong vào kích thước và những hoa văn của tấm vải. Bởi vậy, trước lúc dệt, người thanh nữ Ê Đê vẫn có ý tưởng phát minh sắp xếp kiểu thiết kế trong đầu, nhằm khi bắt tay vào dệt, các hoa văn được sắp xếp hài hòa, cân nặng xứng”.

Bảo tồn và phát triển

Dệt thổ cẩm không chỉ là là một nghề mưu sinh nhiều hơn là nét xinh truyền thống, phiên bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Ê Đê. Màu sắc sắc, họa tiết thiết kế trên thổ cẩm càng đẹp, càng sâu sắc và tinh tế thì càng chứng tỏ giá trị trình độ chuyên môn cao của người thiếu nữ Ê Đê.

Thường thì hoa màu thu hoạch xong là lúc thiếu phụ Ê Đê luôn luôn dành nhiều thời hạn hơn nhằm dệt thổ cẩm. Bà Lát (66 tuổi nghỉ ngơi buôn Bá, xóm Ea Bá, thị xã Sông Hinh) là bạn dệt thổ cẩm xuất sắc nhất vào buôn. Bà Lát phân tách sẻ: “Từ nhỏ, tôi được bà bầu dạy cho cách xoe vải, nhuộm màu, dệt túi vải, khăn... Rồi khó khăn dần lên là dệt chăn, áo quần truyền thống. Cứ như vậy, tôi thạo nghề và gìn giữ cho tới bây giờ”.


*
Phụ chị em Ê Đê gia nhập Hội thi dệt thổ cẩm sinh sống thôn Xây Dựng, buôn bản Suối Trai, thị trấn Sơn Hòa

Hiện nay, tín đồ Ê Đê sinh hoạt Phú yên còn lưu giữ giữ tương đối nhiều trang phục truyền thống, tất cả họa tiết hoa văn đẹp trên các cái váy, các loại áo nhiều năm tay của phụ nữ. Mẫu khố, áo lâu năm tay gồm khuy thiết lập trước ngực của phái nam giới. Ông Ka Sô Liễng, Nhà nghiên cứu và phân tích văn hóa dân gian sinh sống buôn kiến Thiết, buôn bản Ea Chà Rang, thị xã Sơn Hòa phân chia sẻ: “Trang phục của fan Ê Đê nói thông thường ít nhiều cũng bị cách tân, do tác động quá trình phạt triển kinh tế và giao lưu văn hóa từ các vùng miền. Tuy nhiên, người Ê Đê ở Phú lặng vẫn luôn luôn gìn giữ phiên bản sắc văn hóa của dân tộc mình, và luôn tự hào về nghệ thuật trang trí hoa văn, cùng với phần đông sắc màu tinh tế trên nền thổ cẩm …”