d>anduc.edu.vn ; ; ; GS Ngô Bảo Châu và té đề cơ bản Langlands ;science, khoa hoc, khoahoc, tin hoc, informatique;computer; vat ly; physics, physique, chimie, chemistry, hoa hoc, sinh vat, biologie, biology;biochimie;biochemistry;a

GS Ngô Bảo Châu và vấp ngã đề cơ bản Langlands

anduc.edu.vn-Hàm Châu22/08//2010

Viết về GS Ngô Bảo Châu

Tháng 12/2009, tập san Time (Mỹ), một tạp chí có uy tín quốc tế, đang xếp dự án công trình toán học té đề cơ bảncủa GS Ngô Bảo Châu đồ vật 7 trong các 10 tò mò khoa học trông rất nổi bật trên thế giới năm 2009. Công trình ấy được chào làng năm 2007, sau đó, được giới toán học quả đât kiểm tra, bội phản biện, rồi công nhận vào thời điểm năm 2009.

Bạn đang xem: Gs ngô bảo châu ngoài toán học

Tạp chí Time đặt công trình trong phòng toán học tập Việt Nam sát bên những tò mò khoa học mập như:tìm thấy fan Ardi, ông cha cổ độc nhất vô nhị của loài fan sống cách đây 4,4 triệu năm; lập bản đồ chi tiết về cỗ gen người; phát hiện nay nước trên mặt trăng; Máy vận tốc lớn hadron sống Geneva (Thuỵ Sĩ) tạo tích điện kỷ luc; tiến hành thành công viễn cài lượng tử...

Sinh năm 1972 tại thủ đô dưới mưa bom trải thảm, học tập tập giữa những năm trở ngại sau chiến tranh, tuy vậy vậy, Ngô Bảo Châu tiếp tục đoạt nhị huy chương tiến thưởng Olympic Toán Quốc tế. 32 tuổi, anh đổi mới giáo sư Đại học Paris-Nam và, sau đó, được công nhận là gs kiêm chức tại Viện Toán học tập Hà Nội, vị giáo sư trẻ duy nhất Việt Nam.

Anh thường xuyên được tặng ngay nhiều giải thưởng toán học thế giới như Giải thưởng phân tích Clay sinh sống Mỹ (2004), Giải thưởng Oberwolfach nghỉ ngơi Đức (2007), Giải thưởng của Viện Hàn lâm khoa học Pháp (2008)...

Viện phân tích cấp cao Princeton mời anh quý phái Mỹ thao tác làm việc dài hạn.

Dù tới mon 9/2010, Đại hội Toán học thế giới mới được tổ chức tại Ấn Độ, nhiều người dân đang hi vọng, Ngô Bảo Châu sẽ vinh danh nước ta bằng Huy chương Fields danh giá.

Bài viết sau với những tư liệu đúng đắn và riêng rẽ về Ngô Bảo Châu của tác giả Hàm Châu, fan vốn thân thiện và tiếp nối nhà toán học khét tiếng này.

***

Ngô Bảo Châu, “bom tấn” và “trống đồng” vào toán họcKhoa học tập là "nghề gia truyền"

Ngô Bảo Châu sinh vào năm 1972, năm Tổng thống Mỹ Richard Nixon ra lệnh cho sản phẩm bay chiến lược B-52 ném bom trải thảm Hà Nội, khi phụ thân anh tòng quân, chuẩn bị lên mặt đường vào đường lửa Quảng Trị.

*

GS Ngô Bảo Châu cùng bố, GS,TSKH Ngô Huy Cẩn

Anh là nhỏ một, mập lên trong gia đình trí thức: thân phụ là Giáo sư, ts khoa học cơ học tập Ngô Huy Cẩn, làm việc tại Viện Cơ học tập (thuộc Viện kỹ thuật và công nghệ Việt Nam; mẹ là Phó Giáo sư, tiến sĩ dược học trần Lưu Vân Hiền, công tác tại cơ sở y tế Y học truyền thống trung ương. Hoàn toàn có thể nói, "nghề gia truyền" của mái ấm gia đình anh là "nghề khoa học".

"Hữu thư chân phú quý" (có sách new thật là nhiều sang), của nả dồi dào trong gia đình anh không hẳn là "tờ xanh, cây vàng", nhưng mà là sách vở, là lòng ước mong hiểu hiểu rằng "di truyền" trải qua nhiều thế hệ. Tiên nhân anh thuộc dòng họ "thi thư", có tín đồ từng giữ chức Đông các Đại học sĩ chăm giảng "sách thánh hiền" mang lại Thái tử triều Nguyễn.

Ngay từ những năm trung học cơ sở, Bảo Châu đã có được học tại các lớp siêng toán của thành phố hà nội đặt tại Trường Trưng Vương. Thầy Tôn Thân, giáo viên toán đến Châu là người dạy giỏi nổi tiếng nghỉ ngơi Thủ đô, con cháu ngoại đơn vị học giả Phạm Quỳnh (Chủ bút tạp chí nam Phong hồi thời điểm đầu thế kỷ 20). Thầy giáo dạy văn là cô Trịnh Bích Ba, con gái yêu ở trong phòng học giả Trịnh Đình Rư, cn Nho học, vẫn để tuyệt hảo sâu đậm trong trái tim Châu ngay từ tầm tuổi thiếu niên nhiều cảm xúc.

Lên bậc trung học tập phổ thông, Châu thi đỗ vào Khối đa dạng chuyên toán trường Đại học tập Tổng hợp hà nội (nay là Khối trung học phổ thông chuyên Toán - Tin trường Đại học Khoa học tự nhiên thuộc Đại học tổ quốc Hà Nội). Trong cả mấy thập niên, Đơn vị nhân vật Lao đụng này đã hội tụ được rất nhiều nhà giáo dạy dỗ toán nổi tiếng như Phan Đức Chính, Nguyễn Văn Mậu, Lê Đình Thịnh, Phạm Văn Điều, Phạm Tấn Dương, Nguyễn Xuân My, Đỗ Thanh Sơn, Nguyễn Vũ Lương, Phạm Văn Hùng, Phạm quang quẻ Đức, Phan Cung Đức, Phạm Đăng Long, Nguyễn Thành Văn, cũng như những cô giáo, giáo viên dạy xuất sắc các môn không giống như những cô Đặng Thanh Hoa, Nguyễn Thị Tính, những thầy Lê Đình Vinh, Dương Hoàng Giang, Lê Văn Việt, Nguyễn Cảnh Hòe...

Lão Tử, nhà tư tưởng lỗi lạc của phương Đông cổ đại, đang viết: "Thiên lý bỏ ra hành thuỷ ư túc hạ" (Chuyến đi ngàn dặm là do bước đi đầu tiên). Ngô Bảo Châu đặt những bước chân đầu tiên vững chắc, đúng hướng, không "xa chủ yếu đạo, sẩy chân, lạc lối".

Do được huấn luyện và giảng dạy trong "trường chuyên, lớp chọn" với chất lượng cao, đến nên ngày hè năm 1988, khi bắt đầu 16 tuổi, đã học lớp 11, Châu đã lọt vào team tuyển học sinh tốt toán việt nam đi thi Olympic Toán nước ngoài (International Mathematical Olympiad/ IMO) tại Canberra, hà thành Australia. Là một trong những trong mấy thí sinh không nhiều tuổi độc nhất vô nhị kỳ thi, vắt mà Châu vươn tới đỉnh điểm nhất: giành huy chương quà với số điểm tuyệt đối hoàn hảo 42/42. Châu quả có năng khiếu toán vượt trội.

Mùa hè năm sau, 1989, Châu lại lọt vào team tuyển non sông đi dự IMO trên Braunschweig (Brunswick trong giờ Anh). Và, một lượt nữa, Châu giành huy chương vàng.

Trở về Hà Nội, Châu vinh hạnh được chưng Đỗ Mười, thời gian đó duy trì chức chủ tịch Hội đồng bộ trưởng, mời lên Phủ chủ tịch hỏi chuyện.

*

Ngô Bảo Châu báo cáo thành tích sau quán quân Toán thế giới

*

Ngô Bảo Châu (thứ 3 tự trái sang trọng trong Đội tuyển chọn Olympic Toán học nước ngoài Việt Nam

Vươn tới đỉnh điểm giữa Paris hoa lệ

Học dứt trung học, Châu theo một tờ tiếng Hungary, sửa soạn quý phái Budapest học lên đại học. Nào ngờ bên Đông Âu xẩy ra "cách mạng nhung"! tổ chức chính quyền mới không cấp cho học bổng cho sinh viên nước ta nữa...

Được giáo sư Nguyễn Văn Đạo giới thiệu, giáo sư Paul Germain, Tổng Thư ký Viện Hàn lâm khoa học Pháp, liền ý kiến đề nghị Chính phủ nước này đặc bí quyết cấp học bổng cho Châu vào Đại học Paris 6.

Đối với một sinh viên Pháp hay vn vào các loại giỏi, được vào Đại học tập Paris 6 là tán thành lắm rồi. Tuy nhiên Châu thì không! Anh luôn luôn vươn tới đỉnh cao. 2 năm sau, anh thi vào hệ sau đại học của École Normale Supérieure de Paris, đh danh tiếng tốt nhất nước Pháp cơ mà ta quen thuộc dịch là Đại học tập Sư phạm Paris, địa điểm từng đào tạo nhiều nhà bác bỏ học Pháp lừng danh, và cũng là nơi mà một số người vn ưu tú cụ hệ trước như Hoàng Xuân Hãn, Lê Văn Thiêm, è cổ Đức Thảo, trần Thanh Vân... đã từng có lần theo học.

Do rất khét tiếng trên thay giới, tên trường này hay vẫn không thay đổi dạng chữ Pháp trong những văn phiên bản tiếng nước ngoài. Châu đỗ thủ khoa kỳ thi tuyển chọn năm ấy.

Anh bảo đảm thành công luận án tiến sĩ năm 25 tuổi, rồi luận án habilitation (tương đương tiến sĩ khoa học) năm 31 tuổi.

*

Ngô Bảo Châu thuộc mẹ, PGS nai lưng Vân Hiền cùng Giáo sư Henri Regemorter

Người cha giáo sư cùng cô phụ nữ nhỏ

Là một bạn "hiến thân" mang đến toán học, tuy thế anh ko phải là một trong cỗ rô-bốt chỉ biết thống kê giám sát suốt ngày đêm, nhưng trái lại, là một trong những con fan - như anh em anh nhận thấy - bao gồm tâm hồn tinh tế, trầm tư, giàu mỹ cảm, biết yêu đầy đủ vũ khúc polonaise, mazurka mang âm hưởng đồng quê êm nhẹ của Chopin hay hầu như khúc rhapsony (cuồng tưởng) đầy bão dông sấm sét của Liszt; biết say thơ Hàn khoác Tử khôn cùng thoát tốt thơ quang đãng Dũng hào hoa; biết mải mê đọc ngấu nghiến mấy cuốn tiểu thuyết bắt đầu in như "Phế đô" (The Abandoned Capital), "Quỷ thành" ở trong nhà văn trung hoa đương đại mang Bình Ao - cây bút gồm biệt tài soi tỏ cõi trọng tâm linh "tội lỗi" của những nhân vật dụng nam và cô gái thời ni như Trang đưa ra Điệp, Đường Uyển Nhi, Liễu Nguyệt... Sinh hoạt thành Tây An, chốn đế đô thời thịnh vượng Hán - Đường, nhưng sau này bị "phế bỏ"!

Và chiều chiều người phụ vương trẻ tuổi ấy thường chăm lo dắt tay cô nhỏ gái nhỏ dại thảnh thơi rải bước men theo mọi ngọn đồi xoai xoải dốc, nở đầy hoa thuỷ tiên đần độn màu kim cương sáng, nguy nga xuân đỏ tươi giỏi hoa đậu kim kim cương thắm sinh hoạt vùng Palaiseau, Gif-sur-Yvette, ngoại thành Paris, vừa đi vừa bày cho nhỏ cách gọi tên những loài hoa ấy bởi hai vật dụng tiếng Việt, Pháp.

Đầu năm 2004, khi gần đầy 32 tuổi, anh được nhì trường đại học lớn sống Paris (Paris 6 cùng Paris 11) mời làm cho giáo sư. Anh dấn lời Đại học Paris 11 vì mong muốn sống gần cha người đồng nghiệp có tương đối nhiều "duyên nợ": Gérard Laumon, Laurent Lafforgue cùng Ngô Đắc Tuấn. G. Laumon là tín đồ thầy đã giải đáp L. Lafforgue với Ngô Bảo Châu viết luận án tiến sĩ.

Cả hai đơn vị toán học Pháp ấy rất nhiều đã lịch sự thăm nước ta và đang sống những ngày trong nơi ở của bố mẹ anh hiện nay ở khu Mai Động, Hà Nội. Còn Ngô Đắc Tuấn, thì vốn cũng chính là "dân chuyên toán Tổng hợp" như Châu, và tương tự như Châu, Tuấn nhị lần giành huy chương tiến thưởng IMO (International Mathematical Olympiads,năm 1995, rồi 1996) trên Canada với Ấn Độ, sau đó, theo học tập Đại học tập Bách khoa Paris (École Polytechnique de Paris), đỗ thời điểm đầu kỳ thi xuất sắc nghiệp. Tuấn được Châu trình làng làm nghiên cứu sinh với L. Lafforgue, bạn bè của Châu cùng là bên toán học tập được tặng Huy chương Fields (Fields Medal), Viện sĩ Viện Hàn lâm công nghệ Pháp.

Bước qua chướng ngại 30 năm của nền toán học nuốm giới

Ngô Bảo Châu đã phân tích thành công Bổ đề cơ bản của Langlands, một "bổ đề" khó chứng minh đến mức cơ mà 30 năm qua, các nhà toán học số 1 - kể cả cá nhân Langlands - vẫn ra sức lao vào giải quyết nhưng phần đông thất bại. Vị GS trẻ này đã nhận được được lời mời thao tác làm việc dài hạn tại Đại học tập Princeton, một đại học số 1 ở Mỹ, nơi Albert Einstein từng giảng dạy.

Công trình toán học tạo tiếng vang tức thì

Tháng 4/2004, Ngô Bảo Châu cùng Gérard Laumon công bố dưới dạng chi phí ấn phẩm và gửi lên mạng Internet công trình toán học dày 100 trang viết bởi tiếng Pháp nhan đề: Le lemme fondamental pour les groupes unitaires (Bổ đề cơ bạn dạng cho các nhóm unita/ the fundamental lemma for unitarian groups).

Công trình đi vào trong 1 vấn đề thời sự toán học, giải quyết một vấn đề lớn từng được nhiều nhà toán học số 1 trên quả đât lao vào chứng minh trong suốt 20 năm nhưng không ai thành công, vì thế ngay mau chóng gây giờ đồng hồ vang rộng lớn khắp.

Ngô Bảo Châu được mời lịch sự Nhật bản trình bày các kết quả mới, rồi sau đó, sang trọng Canada tham dự các buổi lễ hội nghị thế giới về các dạng trường đoản cú đẳng cấu và bí quyết vết tại Viện Fields. Đến hội nghị có tương đối nhiều nhà toán học nổi tiếng từ những đại học phệ trên cụ giới. Ngô Bảo Châu được mời đọc báo cáo trong phiên họp cục bộ đầu tiên.

Sau khi nghe anh, bao gồm Robert Langlands, nhà toán học đã có lần đưa ra Chương trình Langlands (Langlands Program) hấp dẫn sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà toán học tập xuất dung nhan nhất hành tinh trong mấy chục năm qua, chạm chán ngay Ngô Bảo Châu, mời anh sang làm việc dài hạn tại Đại học tập Princeton, một đại học bậc nhất ở Mỹ, nơi Albert Einstein từng giảng dạy.

Gạt bỏ chướng trinh nữ lì lợm đến giới toán học quốc tế

Do vẫn có tay nghề trong việc nghiên cứu và phân tích thành công Bổ đề cơ bản của Jacquet, Ngô Bảo Châu bạo dạn bắt tay nghiên cứuBổ đề cơ bản của Langlands. Sau nhì năm, anh tiến hành được một bước nâng tầm vào ngày hè 2003, khi trở về thành phố hà nội "phượng đỏ bờ đê, ve kêu mặt hàng sấu" để thăm phụ huynh tại ngôi nhà xinh xắn new xây nhìn sang hồ Thủ Lệ biếc xanh. Những tháng tiếp theo, kết phù hợp với một số hiệu quả mà G. Laumon có được trước đó, nhì tác giả dứt chứng minh Bổ đề cơ phiên bản cho các nhóm unita (the fundamental lemma for unitarian groups).

Công trình của Ngô Bảo Châu với Gérard Laumon minh chứng thành công "bổ để" này, gạt quăng quật một vật chướng ngại vật lì lợm trên mẫu chủ giữ của toán học đương đại, lập tức gây được sự chăm chú của giới toán học quốc tế. Hai người sáng tác giúp giới toán học tập vượt sang 1 vật cản nhằm tiến xa hơn trên tuyến đường A. Wiles đã từng đi qua lúc ông chứng minh mang thuyết Taniyama - Shimura.

Với kết quả Ngô Bảo Châu với Gérard Laumon đạt được, giới toán học nước ngoài đã bước thêm một cách tiến tới chứng tỏ các giả thuyết khác trong Chương trình Langlands (Langlands Program), triển khai giấc mơ ấp ủ của nhiều thế hệ những nhà nghiên cứu và phân tích nhằm kiếm tìm kiếm sự thống nhất béo tròn huy hoàng trong toán học.

Không nên ngẫu nhiên khi chính A. Wiles, "nhà toán học nổi tiếng nhất cụ kỷ 20", tự bản thân đứng ra tiến cử Ngô Bảo Châu và Gérard Laumon nhận phần thưởng Nghiên cứu giúp của Viện Toán học tập Clay giành cho công trình toán học xuất dung nhan nhất nhân loại năm 2004. Cũng ko phải thuận tiện khi tín đồ Mỹ mời anh thanh lịch nước này thao tác làm việc với nút lương rộng 200 nghìn USD/ năm.

*

Giáo sư Gérard Laumon (trái) với giáo sư Ngô Bảo Châu tại Paris (Pháp) ngày hè 2004

Làm được câu hỏi chính Langlands cũng thất bại

Để gọi được ý nghĩa của thành công xuất sắc trên, ta hãy trở lại với vượt trình minh chứng Định lý sau cuối của Fermat, hay còn gọi là Định lý to Fermat. Định lý này được Pierre de Fermat, đơn vị toán học Pháp kiệt xuất, đặt ra vào gắng kỷ 17, nhưng mà không nhằm lại hội chứng minh! Và, bởi thế, nó đang trở thành một thách đố làm hồi hộp những bộ óc lớn tưởng nhất của quả đât trong hơn tía thế kỷ! Thoạt nhìn, định lý thiệt giản đơn: Phương trình xn + yn = znkhông gồm nghiệm nguyên dương lúc n > 2.

Định lý mập Fermat khiến ta lưu giữ tới một định lý đã có được Pythagore, bên toán học tập Hy Lạp cổ đại, minh chứng vào cố gắng kỷ 6 trước Công nguyên, thường hotline là Định lý Pythagore: x2 + y2 = z2 (nếu trong một tam giác vuông ta coi cạnh huyền là z, những cạnh góc vuông là x cùng y).

Xem thêm: Tổng Hợp Các Cách Đọc Vị Người Khác Hay Nhất, 10 Cách Giúp Bạn Có Thể Đọc Vị Bất Kỳ Ai

Thế nhưng, hơn bố thế kỷ trôi qua, không ai chứng tỏ được Định lý bự Fermat!

Giữa nuốm kỷ 20, hai đơn vị toán học tập Nhật bản Yukata Taniyama và Goro Shimura chuyển ra rộp đoán kĩ năng (về sau điện thoại tư vấn là Giả thuyết Taniyama - Shimura) rằng mỗi phương trình eliptic rất nhiều có tương tác với một dạng modular. Nếu trả thuyết này đúng, thì nó sẽ khởi tạo điều khiếu nại để giải quyết và xử lý nhiều việc eliptic cho đến lúc này chưa giải quyết và xử lý được, bằng phương pháp tiếp cận bọn chúng qua quả đât modular. Và, như vậy, hai thế giới eliptic cùng modular vốn tách bóc biệt nhau, sẽ rất có thể thống nhất.

Trong trong thời gian 1960, R. Langlands và những người cộng tác trên Đại học tập Princeton (Mỹ) giới thiệu một loạt đưa thuyết về đều mối liên hệ giữa những ngành toán học vốn hết sức khác nhau, và lôi kéo giới toán học quốc tế hợp tác chứng minh những đưa thuyết cấu thànhChương trình Langlands.

Nếu gần như giả thuyết mang màu sắc tư biện ấy, vào một ngày đẹp mắt trời như thế nào đó, được chứng minh, thì sẽ đem đến những hiệu quả vô thuộc to to cho toán học. Lúc ấy, bất cứ một việc chưa giải được trong một lĩnh vực nào đều phải sở hữu thể biến hóa thành một bài toán tựa như trong một nghành nghề dịch vụ khác, và những nhà toán học hoàn toàn có thể huy đụng cả một kho to bự những kỹ thuật new để giải nó.

Thế nhưng, cho đến lúc bấy giờ, thì chưa có một đưa thuyết như thế nào trong công tác đầy tham vọng của Langlands được bệnh minh, kể cả giả thuyết danh tiếng nhất là đưa thuyết Taniyama - Shimura.

Mùa thu năm 1984, tại một họp báo hội nghị toán học tổ chức trong khu rừng rậm Đen sống CHLB Đức, Gerhard Frey đi tới một kết luận đầy kịch tính, rằng nếu minh chứng được Giả thuyết Taniyama - Shimura, thì cũng có thể có nghĩa là chứng minh được Định lý béo Fermat, chính vì định lý này chỉ là 1 trong hệ trái của giả thuyết trên.

Kết luận kia kích thích mạnh dạn lòng "cuồng nhiệt" của Andrew Wiles, một bên toán học người Anh thao tác làm việc tại Mỹ. A. Wiles lặng lẽ âm thầm tự giam mình bảy năm tức tốc trên một gian gác xép, cam lòng chịu đựng cảnh "lưu đày cô đơn" để kín đáo tìm kiếm lời giải cho bài toán "xuyên nắm kỷ"!

Báo Guardian ở Anh cũng giống như báo Le Monde sinh hoạt Pháp rút tít phệ trên trang nhất. Tờ People coi A. Wiles là 1 trong "người cuốn hút trong năm" sánh ngang Công nương Diana! Một tập đoàn lớn may sẵn nước ngoài mời Wiles quảng cáo cho các mẫu quần áo bầy ông! cố gắng nhưng...

Nhà toán học Nick Katz, một người bạn của Wiles, đột phát hiển thị một lỗi cực kỳ nghiêm trọng nhưng rất là tinh vi, nặng nề thấy, trong phiên bản thảo dày 200 trang của Wiles. Nắm là, than ôi, dường như bất cứ ai cả gan lao vào minh chứng Định lý bự Fermat, hồ hết không tránh khỏi cuối cùng chuốc lấy... "thất bại định mệnh"! Và bài toán hóc hiểm kia vẫn cứ kiêu hãnh nằm nguyên tại địa điểm như một toà... "lâu đài tăm tối"!

Nhưng là con fan gang thép, Wiles ko cam chịu đựng "bó giáo quy hàng" như bao bậc "tiền bối"! xuyên suốt 14 mon trời tiếp theo, qua đa số ngày lâu năm "đau đớn, tủi nhục và gần như tuyệt vọng", Wiles vẫn sửa chữa, hoàn thành xong chứng minh, rồi trao bạn dạng thảo hoàn chỉnh cho những người đầu tiên là vợ ông - bà Nada - để mừng sinh nhật bà, tín đồ đã khích lệ ông giữa những phút giây "đen về tối nhất"..

A. Wiles thành công vang dội khi minh chứng được Định lý cuối cùng của Fermat, xong 358 năm căng thẳng trong giới toán học quốc tế. Mặc dù nhiên, một tác dụng mà những người "ngoại đạo" ít chú ý tới, mà lại lại có ý nghĩa to to hơn nhiều, đó là hội chứng minhGiả thuyết Taniyama - Shimura.

Giả thuyết Taniyama - Shimura được chứng tỏ có nghĩa hòn đá tảng của công tác Langlands quả đúng là vững chắc. Lịch trình này mặc nhiên trở thành bản thiết kế mang lại tương lai của toán học.

Một loạt trả thuyết toán học tập của công tác này links nhiều đối tượng người sử dụng có vẻ rất khác nhau trong các nghành nghề dịch vụ toán học như định hướng số, hình học đại số, định hướng các dạng từ bỏ đẳng cấu... Càng ngày thu hút sự chú ý của những nhà toán học mặt hàng đầu, và từ từ trở thành chiếc chủ lưu của toán học tập đương đại.

Việc gạt bỏ những vật cản trên loại chảy chủ yếu ấy đã đem lại vinh quang cho các nhà toán học: A. Wiles minh chứng thành công Định lý phệ Fermat, được khuyến mãi ngay Giải thưởng phân tích Clay. V. Drinfeld tùy chỉnh cấu hình được tương xứng Langlands mang đến trường hàm vào trường hòa hợp số chiều bởi 2; L. Lafforgue xử lý trong trường hòa hợp tổng quát; cả hai nhà toán học tập trẻ ấy hồ hết được khuyến mãi Huy chương Fields.

Năm 1987, Langlands và cộng sự phỏng đoán về một tương tự tương ứng cho trường hàm bên trên trường phức, về sau, được điện thoại tư vấn là khớp ứng Langlands hình học. Để chứng minh được sự lâu dài của tương xứng đó, phải giải quyết một bài toán lớn mà ban sơ Langlands không thấy hết mức độ phức hợp của nó, đề xuất mới điện thoại tư vấn là bửa đề cơ bản.

Thuật ngữ ngã đề (lemma) thường dùng để chỉ một cái gì đó dễ hội chứng minh, một kết quả kỹ thuật giản đơn cần thiết trên nhỏ đường chứng tỏ một định lý đích thực. Cầm nhưng, trong trường vừa lòng này, các từ bổ đề cơ bản (fundamental lemma) lại gắn liền với một trả thuyết quyết định, một phần tử không thể bóc tách rời của Chương trình Langlands, một "bổ đề" khó minh chứng đến mức cơ mà 30 năm trải qua không ít nhà toán học số 1 - đề cập cả cá nhân Langlands - đã ra sức xả thân giải quyết nhưng hầu hết thất bại!

GS Ngô Bảo Châu - tín đồ 3 lần được quả đât vinh danhBức thư của quản trị Viện Toán học tập Clay

Những ngày vào giữa tháng 10/2004, Ngô Bảo Châu tham dự buổi tiệc nghị thế giới về những dạng từ đẳng cấu và phương pháp vết được tổ chức triển khai tại Viện Fields, Canada. Cùng rất nhiều nhà bác bỏ học nổi tiếng thế giới, GS Ngô Bảo Châu được mời đọc report tại phiên họp toàn thể. Anh trình bày công trình nhưng anh vừa thuộc GS Gérard Laumon ngừng và ra mắt trên mạng Internet.

Đó là công trình xây dựng 100 trang về Bổ đề cơ bản cho các nhóm unita, giải quyết và xử lý một trở ngại lớn trên nhỏ đường cải cách và phát triển lý thuyết tự đẳng cấu (automorphic forms theory), dần dần thực hiện tại Chương trình Langlands.

Trước hội nghị Canada, anh nhận thấy bức thư năng lượng điện tử của James Carlson, quản trị Viện Toán học Clay, viết:

"Giáo sư Ngô thân mến,

Hội đồng thay vấn của Viện chúng tôi, gồm các ông James Carlson, Simon Donaldson, Gregory Margulis, Richard Melrose, Yum-Tong Siu, Andrew Wiles, giữ hộ lời chúc mừng hai ông.

Tôi ước ao hỏi ý kiến ông về đầy đủ gì nhưng mà viện công ty chúng tôi có thể góp ông cùng ông Laumon trong nghiên cứu và phân tích vào năm tới. Phạm vi giúp sức khá rộng, hai ông có thể tuỳ ý lựa chọn, bao hàm cả mức giá tổn những chuyến du ngoạn ra quốc tế của nhị ông và những người mà hai ông ý muốn cộng tác, hoặc để tổ chức triển khai hội thảo chuyên đề...

Tôi cũng muốn mời ông dự buổi họp của viện shop chúng tôi tại Cambridge vào sản phẩm công nghệ sáu 5/11 để nhấn giải thưởng. Viện vẫn trả gần như phí tổn đi lại, lưu trú và những khoản ngân sách chi tiêu hằng ngày. Nếu như ông ao ước kéo dài chuyến đi ngoài thời gian dự cuộc họp, trước hoặc sau, chẳng hạn để rỉ tai với những nhà toán học tại trên đây hoặc tại đầy đủ nơi khác, công ty chúng tôi sẵn lòng giao dịch mọi chi phí.

Tôi cũng viết thư mang đến ông Laumon để thông tin với ông ấy về phần thưởng và mời ông ấy đến dự buổi họp để thuộc nhận giải thưởng với ông. Công ty chúng tôi cũng mời ông ấy rỉ tai về dự án công trình mà ông ấy và ông đã dứt về té đề cơ bản.

Tôi chờ đón để mau chóng được rỉ tai với ông. Bạn cũng có thể thoả thuận về thời gian tôi hotline điện đến ông?

Rất chân thành,

Jim CarlsonChủ tịch Viện Toán học tập Clay"

Suýt chưa tới nhận giải được vị hộ chiếu

Sau khi dứt hội nghị sinh sống Viện Fields, Ngô Bảo Châu về bên vùng Plaiseau, xanh ngắt phần lớn ngọn đồi thông, rộng lớn những cánh đồng kiều mạch ở ngoại thành Paris, khu vực anh sống cùng vk - chị Nguyễn Bảo Thanh, người nữ giới cùng lớp từ thời còn học cấp II chuyên toán Trưng vương vãi - và ba cô đàn bà nhỏ. Hộ chiếu sắp tới hết hạn. Anh đề xuất đến ngay lập tức Đại sứ quán việt nam tại Paris nhằm xin gia hạn, điều đó không khó. Nhưng mà rồi, sau đó, liệu gồm còn đủ thời gian để gia công thị thực nhập cư vào Mỹ không?

Mấy năm sát đây, vày quá lo ngại khủng bố, bài toán xét cấp cho visa đến công dân những nước Á, Phi vào Mỹ thường kéo dãn dài cả tháng. Anh Châu lịch sự Pháp học từ thời điểm năm 1990, không hẳn do tiền Nhà việt nam cấp, không xẩy ra ràng buộc bởi vì lời cam kết phải trở về nước phục vụ. Sinh sống và thao tác làm việc tại Paris đã sắp 15 năm, cụ mà, do đạo lý "uống nước ghi nhớ nguồn", anh vẫn duy trì quốc tịch Việt Nam, mang cuốn hộ chiếu phổ thông bìa xanh, đến dù điều ấy lắm khi tạo phiền hà mang lại anh, ví dụ điển hình trong việc xin visa vào Mỹ. Anh định dựa vào G. Laumon nuốm mặt cho cả hai bạn sang Cambridge nhận giải thưởng Nghiên cứu vớt Clay. Vì chưng vì, G. Laumon có hộ chiếu Pháp, lịch sự Mỹ đâu bao gồm cần visa!

Đang gần như là hết hy vọng, thốt nhiên anh được biết: Viện Toán học tập Clay sẽ nhờ Thượng nghị viên E. Kennedy can thiệp, điện thoại tư vấn điện thẳng từ Boston lịch sự Paris mang đến Đại sứ quán Mỹ.

Thế là, chỉ mấy tiếng đồng hồ thời trang sau, anh nhận được visa!

*

GS Ngô Bảo Châu nhận phần thưởng Nghiên cứu Clay năm 2004.

Năm 2005, Nhà việt nam đã đặc biện pháp công nhận chức danh Giáo sư kiêm chức cho tiến sĩ khoa học Ngô Bảo Châu. Anh biến chuyển vị giáo sư trẻ độc nhất vô nhị Việt Nam, 33 tuổi.

Còn gs Gérard Laumon, sau khi nhận giải thưởng Nghiên cứu vãn Clay, sẽ được thai làm Viện sĩ Viện Hàn lâm kỹ thuật Pháp.

*

Nhà toán học tập Ngô Bảo Châu (phải) nhận bởi giáo sư tại Viện khoa học và technology Việt Nam.

Thêm 2 lần được quả đât vinh danh

Sau khi dấn Giải thưởng Clay nghỉ ngơi Mỹ, Ngô Bảo Châu còn được tặng phần thưởng Oberwolfach (Oberwolfach Prize) ngơi nghỉ CHLB Đức. Đây là giải thưởng toán học bố năm mới tặng ngay một lần cho 1 hoặc hai đơn vị toán học dưới 36 tuổi bao gồm công trình đặc trưng xuất dung nhan ở châu Âu.

Giải thưởng Oberwolfach (Oberwolfach Prize) năm 2007 dành cho một bản thân Ngô Bảo Châu, vì chưng công trình trông rất nổi bật 188 trang về đại số và định hướng số (algebra and number theory). Giải vì Quỹ Oberwolfach cùng Viện phân tích Toán học Oberwolfach ngơi nghỉ Đức trao tặng.

Công trình mới của nhà toán học mang quốc tịch Việt Nam thao tác tại Đại học tập Orsay (tức Đại học tập Paris-Sud) nhằm giải quyết và xử lý trọn vẹn Bổ đề cơ bản theo bỏng đoán của Langlands cùng Shelstad (the conjecture of Langlands and Shelstad).

*

GS Ngô Bảo Châu nhận phần thưởng Oberwolfach năm 2007 (lễ trao giải diễn ra đầu xuân năm mới 2008) sinh sống Đức

Với những minh chứng xác đáng, Ngô Bảo Châu được ưng thuận là chuyên gia dẫn đầu ngơi nghỉ nơi chạm mặt gỡ thân hình học tập đại số và triết lý các dạng từ bỏ đẳng cấu. Giả dụ năm 2004, cùng G. Laumon, Ngô Bảo Châu mới giải quyết và xử lý Bổ đề cơ bản cho những nhóm unita; thời giờ đây, anh giới thiệu lời giải cho các trường hợp bao hàm hơn.

Đọc diễn văn ca tụng (laudatory speech) tại sự kiện trao phần thưởng được tổ chức vào đầu năm mới 2008, GS Rapoport coi công trình xây dựng mới của Ngô Bảo Châu là "một thắng lợi sáng chói" (a brilliant achievement). Sau đó, GS Ngô Bảo Châu còn dấn được giải thưởng của Viện Hàn lâm khoa học Pháp.

Đánh giá về thành công xuất sắc của Ngô Bảo Châu, GS Ngô Việt Trung - viện trưởng Viện Toán học tập VN, viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học trái đất thứ ba - nói trong một cuộc trả lời phỏng vấn: “Đầu năm 2004 Ngô Bảo Châu và GS Gérard Laumon đã tạo sự “một quả bom tấn” khi chào làng kết quả đột phá về xẻ đề cơ bản trong chương trình langlands, tạo tiếng vang bự trong giới toán học cố kỉnh giới.Với hiệu quả ấy, anh với GS Laumon được khuyến mãi giải thưởng Clay danh giá. Đầu năm 2007, anh tạo nên xôn xao khi giải quyết hoàn toàn bổ đề cơ bản. Cùng với những thành công xuất sắc như thế, anh được Viện nghiên cứu cấp cao Princeton của Mỹ, khu vực tập trung không hề ít nhà khoa học bậc nhất thế giới, mời sang làm việc dài hạn”.

GS Ngô Việt Trung coi GS Ngô Bảo Châu là “một ngôi sao sáng trên vòm trời toán học tập VN” cùng kết luận: “Chúng ta tất cả cơ sở để mong muốn anh Ngô Bảo Châu được bộ quà tặng kèm theo một trong số những giải thưởng cao niên nhất của toán học là Huy chương Fields”.

Cách đây không lâu, truyện trò với GS Lê Tuấn Hoa - quản trị Hội Toán học VN, tôi được biết GS Ngô Bảo Châu sẽ được chấp nhận mời đọc report tại phiên họp tổng thể đại hội toán học thế giới sẽ họp trên Ấn Độ năm 2010. Theo GS Hoa, giới toán học tập VN hiện nay đang nóng lòng mong chờ tin GS Ngô Bảo Châu được tặng Huy chương Fields.

Nếu điều dự báo của vị quản trị Hội Toán học nước ta xảy ra, đó sẽ là một sự kiện công nghệ rất lớn bởi vì ngay cả Trung Quốc, cùng với 1,3 tỉ dân, cũng chưa xuất hiện nhà toán học nào giành được vinh diệu khoa học cừ khôi ấy. Hàn Quốc, Singapore tuy vậy khoa học tập và technology phát triển hơn ta rất nhiều nhưng vẫn chưa tồn tại ai giành Huy chương Fields. (Theo Hàm Châu/Tuổi Trẻ)

Bee.net.vn